محمد رياض
50
احوال و آثار واشعار مير سيد على همدانى ( با شش رساله ) ( فارسى )
قوام الدين بدخشى را ميخواندند كه در آن معابد ( مساجد ) اذان بگويد وبه افتتاح آنها بپردازد . هر دو پادشاه معاصر سيد على در كشمير ( يعنى شهاب الدين وقطب الدين ) نسبت به أو احترام زياد قائل بودند ودستورات ديني أو را بىكم وكاست اجرا ميكردند . أستاذ حكمت در ذكر خدمات على همداني ميفرمايد : « . . . در ظل حمايت قطب الدين پادشاه نو مسلمان آن سرزمين بتعليم وتبليغ دين حنيف پرداخت وصدها هزار هندوان آن ناحية را بمذهب اسلام درآورد « 135 » . » مرتاضين وساحران بزرگ مذهب هندو وبودايى وقتي كه مغلوب أو ميشذند وبديدن بعضي از كرامات أو دين اسلام را ميپذيرفتند اين امر براي تحول روحيهء عمومى مردم خيلى جالب توجه وقرين موفقيت بوده است . زبان وفرهنگ وبعضي از صنايع إيراني بوسيلة على همداني در كشمير رواج پيدا كرد أو چندين مدرسه وخانقاه را در كشمير ونقاط همجوار بنا نمود وبنابر اينگونه خدمات حواري كشمير ناميده ميشود . در نواحي كشمير سيد على همداني در حدود پنج سال در نواحي دور درهء جامون وكشمير در بلتستان وگلگيت سياحت كرده ونخستين بار أو صداى دين مبين اسلام را بآن سرزمينها رسانده است . بسيارى از خانقاهها ومساجد آنسامان بنام « مساجد حضرت أمير » در دورهء أو ساخته شده است . در يكى از مساجد « شگر » نقوش سورهء مزمل نوشته بدست وى هنوز هم موجود وخواناست . مىگويند مجموعه « أوراد فتحيه » خود را وى در آن نواحي جمعآورى نموده بود . عصا وتبركات ديگر وى در بلتستان نگاهدارى ميشود . « 136 »
--> ( 135 ) - يغما ( 2 ) ص 244 . ( 136 ) - ماهنامهء فكر ونظر اسلام آباد ( پاكستان ) ماه ژوئيه 1972 م مقالهء نگارنده .